Kościół parafialny – Bazylika Kolegiacka Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Wiślicy

 Na miescu obecnej Kolegiaty w poł.XII wieku istniał kościół romański pw.Panny Marii. Był on siedzibą kapituły kolegiackiej, podłegłej prepozytowi kanoników wspólnie uposażonych. Kościól romański z kryptą, był ufundowany prawdopodobnie przez Henryka Sandomierskiego. Właśnie dlatego, na gipsowej posadzce krypty, zostały wyryte postaci Jego wraz z żoną i synem, w postawie orantów (modlących się) otoczonych motywami roślinnymi i zwierzęcymi. Obecnie tzw.Płyta Orantów, znajduje się w muzealnej części podziemi Bazyliki i należy do najcenniejszych zabytków tego miejsca.

Kolejna budowla w miejscy kolegiaty to czteroprzęsłowa Bazylika Trójcy Świętej zbudowana w XIII wieku z ciosów kamiennych z rozbiórki pierwotnego kościoła. Nawa na planie prostokąta, z prezbiterium i dwoma kaplicami po bokach. W tym kościele już z pewnością znajdowała się płaskorzeźba Madonny z Dzieciatkiem zwana poźniej Madonną Łokietkową. W 1305 roku biskup Jan Muskata, dostawił do prezbiterium, od strony południowej, wieżę mieszkalną oszkarpowaną.

Kolegiata Narodzenia NMP. w Wiślicy powstała na miescu II poprzednich kościołów, z fundacji króla Kazimierza Wielkiego w ramach akcji pokutnej króla związanej ze śmiercią ks. Marcina Baryczki zamordowanego na polecenie, albo za wiedzą Króla. (?!) Niebezpieczeństwo ekskomuniki, nałożonej na króla przez papieża Klemensa VI skłoniła króla do podjęcia szeregu czynów pokutnych. Między innymi do budowy kościołów w Kargowie, Wiślicy, Sandomierzu, Stopnicy, Szydłowie i Zagości. Najpierw wzniesiono prezbiterium (początek budowy 1348 rok), na planie węższym od nawy, czteroprzęsłowe, zamknięte tróbocznie. Kolejno (po rozbiórce II kościoła) zbudowano dwuprzęsłową nawę, której sklepienie wsparto na trzech filarach. W wyniku tej działalności fundacyjnej króla Kazimierza Wielkiego zbudowana został w Wiślicy w latach 1350-1380 istniejąca Kolegiata, podniesiona obecnie do godności Bazyliki Mniejszej. Za czasów Władysława Jagiełły, kolegiata została ozdobiona malowidłami bizantyjsko-ruskimi, do dziś zachowanymi w prezbiterium.